Spatial Computing چیست و چرا اپل و متا روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند؟

در این مطلب از مجله لپتاپ‌سنتر با مفهوم Spatial Computing یا «رایانش فضایی» آشنا می‌شویم و بررسی می‌کنیم چرا شرکت‌هایی مانند اپل و متا میلیاردها دلار برای توسعه این فناوری هزینه کرده‌اند. رایانش فضایی می‌تواند نحوه تعامل ما با دنیای دیجیتال را در سال‌های آینده به‌طور چشمگیری تغییر دهد.

Spatial Computing چیست؟

Spatial Computing به فناوری‌هایی گفته می‌شود که به دستگاه‌ها امکان می‌دهند محیط اطراف را درک کنند، اشیای دیجیتال را در فضای واقعی قرار دهند و کاربران بتوانند به‌صورت طبیعی با آن‌ها تعامل داشته باشند.

برخلاف رایانه‌های سنتی که اطلاعات را روی یک نمایشگر دوبعدی نمایش می‌دهند، در رایانش فضایی، محتوای دیجیتال در محیط اطراف کاربر قرار می‌گیرد و با حرکت سر، دست یا چشم قابل کنترل است.

Spatial Computing چگونه کار می‌کند؟

این فناوری با ترکیب چندین تکنولوژی پیشرفته، محیط واقعی را به یک فضای تعاملی تبدیل می‌کند.

مهم‌ترین فناوری‌های مورد استفاده

• دوربین‌های سه‌بعدی
• حسگرهای عمق‌سنج
• هوش مصنوعی (AI)
• واقعیت افزوده (AR)
• واقعیت مجازی (VR)
• حسگرهای حرکتی
• ردیابی چشم (Eye Tracking)
• ردیابی دست (Hand Tracking)

این فناوری‌ها با همکاری یکدیگر محیط را اسکن کرده و اشیای دیجیتال را به شکلی طبیعی در فضای واقعی نمایش می‌دهند.

تفاوت Spatial Computing با واقعیت مجازی (VR)

اگرچه این دو مفهوم به هم نزدیک هستند، اما تفاوت‌های مهمی دارند.

واقعیت مجازی (VR)

در VR کاربر کاملاً وارد یک محیط دیجیتال می‌شود و ارتباط او با دنیای واقعی تا حد زیادی قطع می‌شود.

ویژگی‌ها:

• محیط کاملاً مجازی
• مناسب برای بازی و شبیه‌سازی
• نیاز به هدست VR

Spatial Computing

در رایانش فضایی، محیط واقعی همچنان قابل مشاهده است و محتوای دیجیتال روی آن قرار می‌گیرد.

ویژگی‌ها:

• ترکیب دنیای واقعی و دیجیتال
• تعامل طبیعی با محیط
• مناسب برای کار، آموزش، طراحی و سرگرمی

تفاوت Spatial Computing با واقعیت افزوده (AR)

واقعیت افزوده یکی از اجزای رایانش فضایی است، اما تمام آن نیست.

در AR تنها اشیای دیجیتال روی تصویر واقعی قرار می‌گیرند، در حالی که Spatial Computing علاوه بر نمایش محتوا، محیط را تحلیل می‌کند، موقعیت اشیا را تشخیص می‌دهد و امکان تعامل هوشمند با آن‌ها را فراهم می‌کند.

به همین دلیل، رایانش فضایی را می‌توان نسل پیشرفته‌تر فناوری‌های واقعیت افزوده دانست.

بیشتر بخوانید: RAG در هوش مصنوعی چیست و چرا مدل‌های جدید از آن استفاده می‌کنند؟

چرا اپل روی Spatial Computing سرمایه‌گذاری کرده است؟

اپل با معرفی هدست Apple Vision Pro نشان داد که رایانش فضایی را یکی از مهم‌ترین مسیرهای آینده صنعت فناوری می‌داند.

اهداف اپل

اپل تلاش می‌کند نمایشگرهای سنتی را به فضای اطراف کاربر منتقل کند.

کاربردهای موردنظر این شرکت شامل موارد زیر است:

• کار با چند نمایشگر مجازی
• برگزاری جلسات آنلاین
• تماشای فیلم روی نمایشگرهای بزرگ مجازی
• اجرای برنامه‌های کاربردی در محیط واقعی
• طراحی سه‌بعدی
• تعامل طبیعی با سیستم‌عامل از طریق چشم و دست

اپل حتی سیستم‌عامل اختصاصی Vision Pro را visionOS نام‌گذاری کرده که از ابتدا برای رایانش فضایی توسعه یافته است.

چرا متا میلیاردها دلار روی این فناوری سرمایه‌گذاری کرده است؟

متا از چند سال گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی هدست‌های سری Meta Quest و فناوری‌های مرتبط با متاورس انجام داده است.

اهداف متا

متا معتقد است نسل بعدی اینترنت، محیطی سه‌بعدی و تعاملی خواهد بود.

برخی از کاربردهای مدنظر این شرکت عبارت‌اند از:

• جلسات کاری مجازی
• بازی‌های واقعیت ترکیبی
• آموزش از راه دور
• خرید آنلاین تعاملی
• شبکه‌های اجتماعی سه‌بعدی

هرچند پروژه متاورس هنوز به بلوغ کامل نرسیده، اما بسیاری از فناوری‌های توسعه‌یافته در آن مستقیماً در حوزه Spatial Computing کاربرد دارند.

کاربردهای Spatial Computing

رایانش فضایی تنها برای سرگرمی نیست و در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آموزش

• کلاس‌های تعاملی
• آزمایشگاه‌های مجازی
• آموزش پزشکی

پزشکی

• برنامه‌ریزی جراحی
• آموزش پزشکان
• مشاهده مدل سه‌بعدی اعضای بدن

معماری و طراحی

• مشاهده ساختمان پیش از ساخت
• طراحی داخلی
• بررسی مدل‌های سه‌بعدی

صنعت

• تعمیر و نگهداری تجهیزات
• آموزش کارکنان
• نمایش اطلاعات روی دستگاه‌ها

سرگرمی

• بازی‌های واقعیت ترکیبی
• سینمای مجازی
• تجربه‌های تعاملی

بیشتر بخوانید: Green Computing چیست و چرا آینده صنعت فناوری به آن وابسته است؟

مزایای Spatial Computing

مهم‌ترین مزایای این فناوری عبارت‌اند از:

• تعامل طبیعی‌تر با رایانه
• افزایش بهره‌وری
• تجربه کاربری فراگیر
• کاهش نیاز به نمایشگرهای فیزیکی
• امکان همکاری از راه دور
• ایجاد تجربه‌های آموزشی و کاری واقع‌گرایانه

چالش‌های رایانش فضایی

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر، این فناوری هنوز با چالش‌هایی روبه‌رو است.

مهم‌ترین چالش‌ها

• قیمت بالای هدست‌ها
• عمر محدود باتری
• وزن نسبتاً زیاد برخی دستگاه‌ها
• نیاز به نرم‌افزارهای سازگار
• نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی
• زمان لازم برای پذیرش عمومی

با پیشرفت سخت‌افزار و کاهش هزینه‌های تولید، انتظار می‌رود این موانع به‌تدریج کاهش پیدا کنند.

آینده Spatial Computing چگونه خواهد بود؟

بسیاری از کارشناسان معتقدند رایانش فضایی می‌تواند همان نقشی را ایفا کند که گوشی‌های هوشمند طی دو دهه گذشته در زندگی روزمره داشته‌اند. با توسعه هوش مصنوعی، نمایشگرهای پیشرفته و هدست‌های سبک‌تر، احتمال دارد در آینده بخش قابل توجهی از کار، آموزش، سرگرمی و حتی ارتباطات روزمره از طریق این فناوری انجام شود.

Spatial Computing نسل جدیدی از تعامل میان انسان و دنیای دیجیتال است که مرز میان فضای واقعی و مجازی را کمرنگ‌تر می‌کند. در این مطلب از بخش تکنولوژی مجله لپتاپ‌سنتر با مفهوم رایانش فضایی، تفاوت آن با AR و VR و دلایل سرمایه‌گذاری گسترده اپل و متا روی این فناوری آشنا شدیم.